telegram nokhbegan-start
تحلیل صنعت اوره جهانی ( بخش اول )Reviewed by احمد لحیم گرزاده on Sep 27Rating:

تحلیل صنعت اوره جهانی ( بخش اول )

اوره یکی از کودهای کشاورزی مهم است که به عنوان منبع نیتروژن برای گیاهان شناخته می شود. با توجه به رشد جمعیت جهان و نیاز شدید کشورها به تولید مواد غذائی ، به خوبی می توان نقش پر اهمیت این محصول پتروشیمی را در زندگی انسان امروز مشاهده نمود.

مقدمه

تولید مثل و بقاء موجودات زنده به سازگاری آنها با محیط طبیعی بستگی دارد. کود یکی از نهاده های مهم بخش کشاورزی است که از نقش چند جانبه ای برخوردار است. به گونه ای که از یک طرف استفاده صحیح از آن باعث افزایش محصول و حفظ حاصل خیزی خاک می شود و از طرفی مصرف بیش از حد آن موجب آلودگی منابع آب، تخریب بافت خاک، آلودگی و تجمع بیش از حد آن در محصول تولیدی خواهد شد. اوره یکی از کودهای کشاورزی مهم است که به عنوان منبع نیتروژن برای گیاهان شناخته می شود. با توجه به رشد جمعیت جهان و نیاز شدید کشورها به تولید مواد غذائی ، به خوبی می توان نقش پر اهمیت این محصول پتروشیمی را در زندگی انسان امروز مشاهده نمود.


خبر مهم : نخبگان 6 پرشد و پذیرش دوره 7 نخبگان بورس شروع شد

پذیرش دوره نخبگان بورس 6  مجموعه خانه سرمایه تمام شد و ظرفیت این دوره پرشد . اما پذیرش دوره هفتم و آخرین دوره نخبگان بورس  سال 95 (دوره هفتم ) با رویکردی جدید در زمان برگزاری آغاز شد . برای اطلاعات بیشتر آشنایی بیشتر با این دوره می توانید عبارت " نخبگان" را به 5000100090 ارسال نمایید و یا اینجا کلیک کنید و در صفحه دوره فرم پذیرش را پر نمایید.
 

اولین بار در سال 1828 فردریک وهلر [ 1] از کشور آلمان توانست اوره را در آزمایشگاه از تجزیه سیانات آمونیوم تولید کند و بدین ترتیب اوره اولین ماده آلی بود که در آزمایشگاه تولید شد. در سال 1841 فون لیبیگ [ 2] از کشور آلمان در مورد مواد غذائی موثر در رشد گیاهان تحقیقاتی انجام داد. تا قبل از این تاریخ ،گوشت، فضولات حیوانی و برخی محصولات کشاورزی از اولین کودهای ازته بودند که بشر از آنها استفاده می کرد. در سال 1843 لاوز[ 3] در انگلستان موفق شد تا نتیجه ای را که فون لیبیک از حل کردن استخوانهای حیوانات در اسید سولفوریک جهت تهیه کودهای شیمیائی به دست آورده بود مورد استفاده قرار داده و به این ترتیب صنایع تولید کودهای شیمیایی از همان زمان پایه گذاری شد و کودهای

ازته، فسفاته وپتاسه و سایر انواع کودهای شیمیائی وارد بازار شدند. قبل از جنگ اول جهانی، اولین واحد تولید آمونیاک در آلمان راه اندازی شد و بتدریج تا سال 1916 شرکت های آمریکایی نیز مبادرت به تولید آمونیاک نمودند. آمونیاک، سالها بطور مستقیم به خاک تزریق می شد تا اینکه امکان تهیه ترکیبات مختلف ازته از آن فراهم گردید. امروزه کودهای ازته یکی از پرمصرف ترین کودهای شیمیائی در جهان محسوب می شود.

بازار کود شیمیایی و محصولات کشاورزی

قیمت محصولات کشاورزی، تأثیر مهمی بر درآمد شرکت های تولیدکننده کود شیمیایی و در نتیجه بر عرضه آنها دارند. وقتی قیمت محصولات کشاورزی بالا باشد، کشاورزان به استفاده بیشتر از کود تشویق می شوند تا محصولات بیشتری تولید کرده و از رشد قیمت ها سود ببرند. همچنین، مصرف کودهای شیمیایی برای کشاورزان با صرفه تر شده و کشاورزان پول بیشتری در جیب خواهند داشت تا برای محصول دوره بعد کود بخرند. همه این عوامل در نهایت باعث افزایش تقاضا و قیمت کود شده درآمد تولید کنندگان را بیشتر کرده و بر روی عرضه هم تاثیر مثبتی خواهد داشت. این در حالیست که اگر نسبت رشد قیمت اوره به غلات بیشتر باشد، تولید کننده های اوره تأثیر منفی خواهند گرفت. در مورد دانه پنبه و

غلات )گندم، جو و چاودار، برنج، ذرت، ذرت خوشهای و ارزن(، اوره معمولاً در زمان انجام آخرین مرتبه کشت و درست قبل از مرحله کاشت مورد استفاده قرار می گیرد. در مورد کشت نیشکر، از اوره به روش پوشانیدن کناره ها و پس از کاشت محصول بهره برده می شود.

نمودار 10 سال اخیر قیمت 2 محصول گندم و ذرت را در زیر می بینیم:

Gheimat Gandom Va Zorrat تصویر تحلیل صنعت اوره جهانی ( بخش اول )

Gheimat Zorrat تصویر تحلیل صنعت اوره جهانی ( بخش اول )

در سال 2013 تولید محصول غلات با رشد 4.7 درصدی، بالاترین رشد سالانه را از سال 1977 تاکنون تجربه کرد. شاخص غلات در جولای 2014 به طور متوسط به سطح 185 رسید که افت 16.6 درصدی را در مقایسه با جولای 2013 نشان می دهد. اما تولید این محصولات در سال 2014 به 2,498 میلیون تن رسید که نسبت به سال 2013 ، از کاهش 2.2 درصدی حکایت داشت. در سال 2015 به دلیل کاهش قیمت غلات، پیش بینی می شود کشاورزان سطح زیر کشت کمتری را به غلات اختصاص بدهند. با احتساب صادرات آسان این محصولات پیش بینی می شود قیمت آنها با توجه به قیمت های اخیر پایین بماند.

تولید جهانی گندم در سال 2014 به سطح 707,200,000 تن رسید که کاهش 9,700,000 تنی ( معادل 1.4 درصد) در مقایسه با سال 2013 داشت اما دومین برداشت بزرگ را تاکنون داشته است. بسیاری کاهش تولید گندم را به کانادا نسبت می دهند. همچنین کشورهای استرالیا، مراکش، سوریه، روسیه، اوکراین و ایالات متحده آمریکا برداشتهایی کمتر از حد انتظار داشته اند. در مقابل شماری از کشورهای بزرگ تولیدکننده از قبیل آرژانتین، برزیل، هند، مکزیک و پاکستان، گندم بیشتری برداشت نموده اند.

تولید جهانی غلات دانه درشت مانند ذرت، جو، ارزن و چاودار در سال 2014 به دلیل افت تولید در ایالات متحده آمریکا به سطح 1,287,300,000 تن رسید که درمقایسه با سال 2013 ، کاهش 1.5 درصدی معادل 19 میلیون تن داشته است.

تولید جهانی برنج در سال 2014 با رشد 1.2 درصدی در مقایسه با سال قبل آن، رقم 503,600,000 تن را ثبت نمود. این افزایش تولید علیرغم کاهش قیمت این محصول و بازگشت شرایط غیرعادی آب و هوایی ال نی نو[ 1] که بر روی تولید در منطقه آسیا مؤثر است رخ داده است. مناطق امریکا و افریقا نیز رشد تولید را تجربه کردند.

شاخص قیمت مواد غذایی در جولای سال 2014 به طور میانگین به سطح 203.9 رسید که از کاهش 1.7 درصدی در مقایسه با جولای سال 2013 حکایت داشت. به طور کلی شاخص قیمت مواد غذایی از زمان اوج خود در سه ماهه پایانی سال 2011 ( سطح 229.9 ) روند نزولی خود را آغاز نموده و افت کرده است. تحقیقات نشان می دهد تولید محصولات غذایی باید تا سال 2050 حدود 2.5 درصد سالانه رشد کند تا جمعیت 9 میلیاردی جهان را پوشش دهد. سازمان غذا و کشاورزی ( FAO ) در شکل زیر روند شاخصهای قیمت سالانه مواد غذایی را از سال 2001 تا جولای سال 2014 نشان می دهد:

Shakhes Gheimat Ghaza تصویر تحلیل صنعت اوره جهانی ( بخش اول )

نوع محصول تولید شده در مناطق مختلف جهان در انتخاب کود شیمیایی مورد استفاده تاثیر بسزایی دارد. به عنوان مثال، در اروپا و روسیه، با مصرف گندم و سایر حبوبات و در آسیا، با مصرف برنج بزرگترین بازارهای تقاضا کننده کودهای نیتروژنی هستند.

میانگین نرخ رشد تقاضای سالانه کود پایه نیتروژن در دوره 5 ساله از سال 2008 تا 2014 حدود 2.5 درصد بوده و در سال های اخیر نرخ رشد آن کند شده، به طوری که علیرغم شتاب بیشتر تقاضا در سال 2014 نسبت به 2013 باز هم نرخ رشد سالانه کمتر از میانگین 5 ساله است. میزان مصرف کودهای شیمیایی با روند افزایشی به 186,900,000 تن در سال 2014 رسید که بیانگر رشد 2 درصدی است. بنابر پیشبینیهای انجام شده، انتظار میرود تقاضای کل کودهای شیمیایی در فاصله زمانی سالهای 2014 الی 2018 از رشد 1.8 درصدی برخوردار شود. همچنین ظرفیت جهانی تولید کودهای شیمیایی و مواد خام در پنج سال آینده، از رشد بیشتری برخوردار خواهد شد. به گفته تحلیلگران، تقاضای نیتروژن، فسفات و پتاس طی این بازه زمانی به ترتیب رشد 1.4 و 2.2 و 2.6 درصدی را تجربه خواهد نمود. به نظر می رسد تعادل بالقوه جهانی نیتروژن(تفاوت میان نیتروژن بالقوه در دسترس برای کودهای شیمیایی و تقاضای کودهای شیمیایی حاوی نیتروژن) به عنوان درصدی از تقاضای کودهای شیمیایی حاوی نیتروژن در فاصله زمانی سالهای 2014 الی 2018 به طور پیوسته افزایش یابد و از 3.7 درصد در سال 2014 به 5.4 درصد در سال جاری برسد و سپس در سالهای آینده از رشد 6.9، 8.8 و 9.5 درصدی برخوردار می شود.

بر اساس گزارش IFA در سال 2015 رشد مصرف با کاهش جدی به 0.7 درصد در کودهای شیمیایی رسیده، اما وضعیت تقاضا در سال 2016 بهبود خواهد یافت. در سال 2014 با توجه به کاهش زیاد قیمت مواد خوراکی کشاورزان ضریب استفاده از کود را در محصولات کاهش داده و این شرایط در سال 2015 نیز ادامه دارد که موجب رشد محدود در تقاضای کود خواهد شد. برای سال 2016 نیز پیش بینی می شود تقاضای کود در جنوب آسیا دوباره به رشد خود بازگردد، تقاضا در آفریقا و آمریکای لاتین بصورت پایدار به رشد خود ادامه خواهد داد. به طور کلی بیشترین افزایش حجم تقاضای کود در آسیای شرقی و جنوبی و آمریکای لاتین بوده و بیشترین افت تقاضا در آمریکای شمالی خواهد بود. عرضه کودهای شیمیایی حاوی نیتروژن در آمریکای شمالی روند صعودی به خود خواهد گرفت اما همچنان این منطقه به واردات متکی خواهد بود. در آمریکای لاتین و کارائیب وابستگی به نیتروژن، فسفات و پتاس وارداتی حفظ خواهد شد. وابستگی غرب آسیا به واردات نیتروژن ادامه خواهد یافت. غرب آسیا با مازاد عرضه در بازار این محصول مواجه است. این منطقه عرضه کننده اصلی نیتروژن در جهان است. در جنوب آسیا، بازار این محصول با کسری مواجه است که این کمبود طی سالهای آتی نیز افزایش خواهد یافت. سهم عمده مازاد عرضه نیتروژن در اروپا، از جانب اروپای شرقی و مرکز آسیا است. بازار نیتروژن در این منطقه در تعادل است. اما در غرب اروپا، کسری نیتروژن ادامه دار خواهد بود. از طرفی در اقیانوسیه کمبود کودهای شیمیایی ادامه خواهد یافت.

نمودار زیر چشم انداز میان مدت تقاضای کود به تفکیک منطقه را نشان می دهد:

Taghazaye Kud تصویر تحلیل صنعت اوره جهانی ( بخش اول )

شاخص بانک جهانی از قیمت کودهای شیمیایی افت 15 درصدی را در سال 2014 نشان می دهد که انتظار می رود این شاخص، در سال جاری میلادی 1.5 درصد بیشتر افت نماید. شاخص قیمت کودهای شیمیایی طی سال 2013، 17 درصد کاهش یافت. شاخص قیمت کودهای شیمیایی در سال 2014 به قرار زیر بوده است: سنگ فسفات 26 درصد کاهش، پتاس 21 درصد کاهش، اوره 12 درصد کاهش، TSP، 6 درصد کاهش.اما شاخص قیمت DAP ثابت باقی می ماند.

جدول زیر شاخص قیمت کودهای شیمیایی، مواد غذایی و نفت را با جزئیات از سال 2010 تا نیمه ابتدایی سال 2014 نشان می دهد:

Ravand Gheimat Ghaza تصویر تحلیل صنعت اوره جهانی ( بخش اول )

اوره چیست و چگونه تولید می شود؟

نیتروژن (ازت) یکی از سه نوع کود شیمیایی (نیتروژن، فسفات و پتاس) مهم در جهان است که در صنعت غذایی به کار می روند. این عناصر بیشتر از بقیه در رشد گیاهان مؤثرند. همه کودهای شیمیایی نیتروژن دار از آمونیاک ( NH3 ) تولید می شوند محصولی که در یک پروسه فشرده با خوراک گاز و نیتروژن هوا تولید می شود.

آمونیاک پالایش شده به محصولاتی مانند نیترات آمونیوم، UAN (نیترات اوره – آمونیاک که نوع مایع اوره و آمونیاک بصورت ترکیبی است ) و اوره تبدیل می شود. اوره از مشهورترین کودهای ازته است که با اغلب گیاهان از جمله غلات سازگار است. همچنین از محاسن دیگر اوره عدم تغییر در غلظت املاح خاک و به جا نگذاشتن ترکیبات نمکی در خاک است. بیشتر اوره تولید شده در جهان به صورت جامد و به شکل پریل، گرانول و کریستال( برای مصارف خاص و به مقدار کم) است. کودهای شیمیایی نیتروژن دار حدود 60 درصد مصرف جهانی کودهای شیمیایی را شامل می شوند و بر خلاف کودهای نوع دیگر، کشاورزان هر سال برای نیتروژن تقاضای مجدد دارند، زیرا خاک نمی تواند نیتروژن را برای مدت طولانی در خود حفظ کند. تقاضای این محصولات بصورت خطی با افزایش تقاضای جهانی محصولات غذایی افزایش خواهد یافت.

اوره شامل 46 % نیتروژن است و خورندگی کمتری دارد، حمل و نقل آسانتر و ارزانتری داشته که سبب شده تجارت این محصول بصورت گسترده تر در دنیای کودهای شیمیایی صورت گیرد و همچنین قیمت آن بصورت مبنایی برای قیمت سایر کودهای شیمیایی مورد استفاده قرار می گیرد.

گاز طبیعی مهم ترین خوراک کودهای شیمیایی نیتروژن داراست، به طوری که حدود 50 درصد خالص هزینه و 75 درصد هزینه کل تولید این محصولات را شامل می شود. بنابراین دسترسی به گاز ارزان قیمت برای شرکت ها یک مزیت محصوب می شود. افزایش سریع تولید گاز شیل در ایالات متحده آمریکا از یک سو و کاهش قیمت گاز طبیعی در این کشور به دلیل عرضه بالا از سوی دیگر، بر روی صنعت کودهای شیمیایی اثرگذار خواهد بود.

نمودارهای زیر هزینه تولید اوره و آمونیاک را نشان می دهد:

Hazine Tolid Oure تصویر تحلیل صنعت اوره جهانی ( بخش اول )

بیشتر شرکت های پتروشیمی در جهان از گاز طبیعی به عنوان خوراک استفاده می نمایند، این در حالیست که حدود 80 درصد شرکت های چینی از زغال سنگ برای تولید اوره و آمونیاک استفاده می نمایند. زغال سنگ یکی از گران ترین مواد اولیه تولید است، به همین دلیل نوسانات قیمت آن بر قیمت جهانی اوره و آمونیاک تأثیر دارد. در چین، تولید کنندگان اوره، هیدروژن را از زغال سنگ سخت که حرارت زیاد و شعله و دود کم دارد استخراج می کنند که فرآیندی هزینه بر و ناکارآمد در مقایسه با خوراک گاز است.

از طرف دیگر در آمریکا که یکی از بزرگترین تولید کنندگان محصولات کشاورزی است، ذخایر بیشتری گاز طبیعی شناسایی شده که در گذشته اقتصادی نبوده است، اما به دلایل متعددی اکنون اقتصادی شده است که می تواند قیمت گاز طبیعی را کاهش داده و با هزینه کمتری اوره و آمونیاک تولید نماید. آمریکای شمالی در جهان با هزینه کمی به تولید این محصولات می پردازد، البته با وجود مزیت هزینه ای، آمریکا حدود 38 درصد عرضه خود را از طریق واردات تأمین می نماید.

انواع کاربردهای اوره

بالغ بر 85 درصد مصرف اوره به عنوان کود شیمیایی است. اوره به طور معمول به میزان بین 40 تا 300 کیلوگرم به ازای هر هکتار ( دراراضی کشاورزی) پخش می شود، اما در مجموع این میزان متفاوت است. بخش دیگری از آن در تولید نیترات اوره (یک نوع ماده منفجره) و کاربردهای صنعتی (اوره فرمالدیید، فرمالین و …) بکار می رود. یکی دیگر از کاربردهای این محصول در سیستم های خودرو است. به طوری که در واکنش های (SNCR ( و ( SCR ) به منظور کاهش آلاینده های (NO3 ) دار که در گازهای حاصل از احتراق موجود هستند، کاربرد دارد.

روش های تولید اوره

همانطور که گفتیم اساس تولید کودهای نیتروژن دار آمونیاک است. برای تولید این محصول رایج ترین روش پروسه هابر است که هیدروژن موجود در گاز طبیعی را با نیتروژن هوا ترکیب می کنند. برای تولید 1 تن اوره 0.58 تن آمونیاک و 0.78 تن دی اکسی کربن مورد نیاز است. مراحل تولید این محصول به طور کلی به شرح زیر است:

واحد افزایش فشار خوراک: در این مرحله آمونیاک و گاز CO2 ( دی اکسید کربن ) فشرده شده و به واحد سنتز اوره ارسال می شود.

واحد سنتز اوره: در این واحد آمونیاک و دی اکسید کربن تحت شرایط دما و فشار به اوره تبدیل می شود.

واحد تبخیر و خالص سازی : در این بخش، خلوص اوره خروجی از واحد سنتز برای ارسال به واحد دانه بندی افزایش می یابد.

واحد دانه بندی: محصول نهایی اوره در این واحد بصورت گرانول جامد درآمده و دانه بندی می شود. نمودار فرآیند تولید اوره و آمونیاک به شکل زیر است:

Tolid Oure تصویر تحلیل صنعت اوره جهانی ( بخش اول )

تولید، مصرف، عرضه و تقاضای اوره و پیش بینی آینده

بازار جهانی اوره در سال های 2005- 2013رشد پایداری را تجربه کرد و رکود سالهای 2008 و 2009 تأثیر چندانی بر این محصول نداشته است. در سال 2014 در حالی که تولید اوره به دلیل تداوم تحولات سیاسی در اوکراین تحت تاثیر قرارگرفت، واردات آن به آمریکا نیز به دلیل وجود مشکلاتی در حمل و نقل در زمستان سرد گذشته کاهش یافت که روی هم رفته موجبات بروز نوساناتی را در قیمت اوره فراهم آوردند. بازار جهانی این محصول در سال 2015 با مازاد عرضه روبرو است که دلیل آن گسترش بی سابقه ظرفیت اوره توسط وارد کنندگان اصلی نظیر برزیل، آمریکا و هند و همچنین

ظهور تولید کنندگان جدید با بهای تمام شده پایین در خاورمیانه و آفریقا است که به نظر می رسد تغییرات بنیادی در این بازار بوجود آورند.

در سالهای اخیر هزینه تولید و فروش زغال سنگ در چین کاهش داشته و سبب شده علیرغم افت محسوس قیمت جهانی اوره، واحدهای زغال سنگی اوره / آمونیاک چین همچنان بتوانند به فعالیت خود ادامه دهند. ضمن اینکه با کاهش قیمت جهانی نفت و گاز به خصوص در آمریکای شمالی یکی از وارد کنندگان عمده کود اوره در دنیا، دچار افزایش تولید داخلی و کاهش حجم واردات شد و در طرف مقابل چین با راه اندازی ظرفیت های جدید تولید اوره، حجم صادرات خود را به طور چشمگیری افزایش داد.

بین سال های 2014 تا 2019 حدود 60 واحد جدید در دنیا به بهره برداری می رسد که از بین آنها 20 طرح در چین برنامه ریزی شده، اما بعد از سال 2016 همه ظرفیت های جدید در خارج از چین برنامه ریزی شده است که نشان از توسعه ظرفیت در کشورهای غیر از چین هم دارد. با این حال پیش بینی می شود با رشد میانگین سالانه 4% ، ظرفیت تولید اوره تا سال 2019 بیش از 41 میلیون تن افزایش یافته و به 252 میلیون تن برسد. از این مقدار 35 % در آسیای شرقی، 18 % در آفریقا و 15 % در آمریکای شمالی خواهد بود. پیش بینی می شود تقاضای این محصول به طور متوسط سالانه 3.6 درصد در 5 سال آینده رشد کند. رشد قابل توجه تقاضای کود اوره در آسیای شرقی، آسیای جنوبی و آمریکای لاتین دیده می شود، به طوری که حدود 80 درصد از افزایش تقاضای اوره در دنیا به این 3 منطقه خلاصه می شود. استفاده صنعتی از اوره نیز بیشتر در آسیای جنوبی(چین) و اروپا خواهد بود. جدول زیر طبق گزارش IFA پیش بینی عرضه و تقاضای این محصول را از سال 2014 تا 2018 ( میلیون تن) نشان می دهد:

Taghazaye Oure تصویر تحلیل صنعت اوره جهانی ( بخش اول )

البته این پیش بینی در اواسط سال 2014 صورت گرفته و در این سال عرضه و تقاضای تحقق یافته به ترتیب 179 و 166میلیون تن بوده است. همانطور که می بینیم مازاد عرضه تا سال 2018 روند صعودی خواهد داشت.

همچنین بر اساس گزارش CRU GROUP نمودار زیر عرضه و تقاضای جهانی این محصول را از سال 2000 و پیش بینی تا سال 2017 نشان می دهد:

Arze Va Taghaza تصویر تحلیل صنعت اوره جهانی ( بخش اول )

منبع: کارگزاری بانک پاسارگاد

منتشر شده در بخش تحلیل کارگزاران و مشاوران سرمایه گذاری برتر بازار بورس سایت تحلیلها

bashgah-banner

مطلب هنوز نظری ندارد

نطر گذاشتن