صنعت پلی اتیلن در جهان | بخش اول

652
telegram nokhbegan-start
صنعت پلی اتیلن در جهان | بخش اولReviewed by احمد لحیم گرزاده on Sep 29Rating:

صنعت پلی اتیلن در جهان | بخش اول

صنعت پتروشیمی یکی از صنایع مهم در توسعه اقتصادی و اجتماعی کشورهای مختلف جهان است و با توجه به افزایش روز افزون ارزش محصولات پتروشیمی، توسعه و تولید محصولات پتروشیمی امری اجتناب ناپذیر است.

مقدمه

صنعت پتروشیمی یکی از صنایع مهم در توسعه اقتصادی و اجتماعی کشورهای مختلف جهان است و با توجه به افزایش روز افزون ارزش محصولات پتروشیمی، توسعه و تولید محصولات پتروشیمی امری اجتناب ناپذیر است. بررسی روند صنعت پتروشیمی در دنیا نشان می دهد که همواره دولتهای مختلف درصدد کاهش فروش نفت خام و افزایش فروش محصولات با ارزش تر همچون محصولات پتروشیمی هستند.

صنعت پتروشیمی در جهان


خبر مهم : نخبگان 6 پرشد و پذیرش دوره 7 نخبگان بورس شروع شد

پذیرش دوره نخبگان بورس 6  مجموعه خانه سرمایه تمام شد و ظرفیت این دوره پرشد . اما پذیرش دوره هفتم و آخرین دوره نخبگان بورس  سال 95 (دوره هفتم ) با رویکردی جدید در زمان برگزاری آغاز شد . برای اطلاعات بیشتر آشنایی بیشتر با این دوره می توانید عبارت " نخبگان" را به 5000100090 ارسال نمایید و یا اینجا کلیک کنید و در صفحه دوره فرم پذیرش را پر نمایید.
 

در جهان، خاورمیانه و آسیا کانون رشد تقاضا و ظرفیت محصولات پتروشیمی جهان است، این در حالیست که آمریکای شمالی در حال تبدیل شدن به رقیب جدی در این زمینه است، به طوری که تولید گاز از ذخایر نامتعارف در آمریکا سبب می شود شرکت های پتروشیمی این کشور با دسترسی به گاز ارزان بتوانند در رقابت با دیگر شرکتهای پتروشیمی پیروز شوند. پیش بینی موسسات معتبر بین لمللی نشان می دهد تا سال 2016 و 2017 میلادی ظرفیت تولید انواع محصولات پلیمری آمریکا شامل انواع پلی اتیلن تا نقطه جوش بازار افزایش یابد. در این بین قطعا با ورود محصولات پتروشیمی آمریکایی به بازار، کشورهایی همچون ایران، عربستان سعودی و قطر باید برای کاهش قیمتها و حفظ بازار خود سیاست های جدیدی تعریف و اجرایی کنند.

بر اساس گزارش انجمن پتروشیمی خلیج فارس (GPCA )، صنایع شیمیایی پتروشیمیایی جهان در سال 2014 تحت تأثیر کاهش رشد اقتصادی چین و بحران اقتصادی اروپا قرار داشته اند، انجمن شیمی آمریکا ( ACS )، اعلام کرده میانگین رشد جهانی ظرفیت این صنایع در این سال 2.8 درصد بوده که تقریبا معادل سال 2013 است. در سرتاسر جهان، رشد ظرفیت تولید پلاستیک ها ( 3.5 درصد)است که بالاترین رشد ظرفیت را در بین محصولات پتروشیمیایی دارند.جدول زیر رشد ظرفیت محصولات پتروشیمی (درصد) را نشان می دهد:

1 تصویر صنعت پلی اتیلن در جهان | بخش اول

همچنین در بازار مصرفی جهان که محرک تقاضای بخش پتروشیمی است، از قبیل خودروسازی، ساخت و ساز، بسته بندی و کالاهای بادوام مصرفی انتظار افزایش تقاضا وجود دارد. بر این اساس این صنعت از جانب تقاضا در میان مدت جذاب خواهد بود. پیش بینی می شود تا سال 2017 کماکان میزان مصرف سالانه پلیمرها در جهان روند صعودی داشته باشد تا جایی که مصرف 47 میلیون تن پلیمر تا سال 2017 دور از انتظار نخواهد بود. نکته مهم در این خصوص افزایش رشد مصرف این مواد در اقتصادهای در حال توسعه از قبیل کشورهای هند و چین نسبت به کشورهای توسعه یافته است.

احداث طرح های جدید در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی در سرتاسر جهان رشد 72 درصدی داشته و بیشترین میزان این سرمایه گذاری ها در سال 2014 طبق نمودار زیر متعلق به آمریکا بوده است:

2 تصویر صنعت پلی اتیلن در جهان | بخش اول

(منبع: گزارش صنایع پتروشیمی جهان، شرکت ملی صنایع پتروشیمی)

در این راستا می توان به طرح مشارکتی آرامکوی عربستان[ 1] با هدف تولید 3 میلیون تن محصولات پتروشیمی با خوراک نفتا، جهت مصرف در صنایع پایین دستی تا پایان سال 2016 و همچنین مجتمع

پتروشیمی liwa با سرمایه گذاری 6.3 میلیارد دلار در عمان به منظور تولید 800 هزار تن اتیلن در سال جهت تولید انواع پلیمر تا سال 2018 و همچنین برنامه ریزی قطر برای سرمایه گذاری 25 میلیارد دلاری در صنعت پتروشیمی تا سال 2020 اشاره نمود. ارزش جهانی بازار محصولات پتروشیمی که در سال 2013 مبلغ 557 میلیارد دلار بوده است، در صورت تداوم رشد 8.6 درصد برای صنایع مصرف کننده ( ساختمان، خودرو، بسته بندی و …) تا سال 2020 به حدود 885 میلیارد دلار افزایش خواهد یافت.

سهم ایران از میزان تولید محصولات پتروشیمی خاورمیانه در سال 2014، 25 درصد بود. بیزینس مانیتور پیش بینی می کند که تا سال 2019 ، ظرفیت تولید اتیلن ایران به تنهایی با تکمیل پروژه های الفین 11 و 12 از ظرفیت 2 و 2.1 میلیون تن در سال، به 11.08 میلیون تن در سال خواهد رسید.

در سه ماه نخست 2015 ، با بهبود نمره ایران در شاخص ریسک صنعت پتروشیمی، این کشور از رتبه پنجم به رتبه سوم منطقه خاورمیانه ارتقا یافته است. شاخص ریسک پتروشیمی این کشور با

5.1 واحد افزایش به 1.61 واحد رسیده که 2.1 واحد از قطر بالاتر است و 9.3 واحد پایین تر از امارات است.

منطقه گازی پارس جنوبی حوزه مشترکی است با کشور ساحلی قطر که از سال میلادی 1992( 1371 شمسی ) و به تدریج اقدام به احداث تاسیسات استخراج، پالایش، مایع سازی ( LNG ) و قراردادهایی جهت صدور LNG با کشورهای ژاپن، کره جنوبی و امریکا منعقد کرد. کشور ایران نیز در سال 2002 بهره برداری از این مخزن بزرگ گازی را آغاز کرد و برای بهره برداری از بزرگترین مخزن گازی دنیا که حدود 9 درصد گاز جهان را در خود ذخیره کرده است، 28 فاز طراحی کرد.

پلی اتیلن چیست و چگونه تولید می شود؟

پلی اتیلن ماده ای بدون بو و رنگ، شفاف و بصورت جامد کریستالی است که از پلیمریزاسیون (پیوندهای دوگانه) اتیلن بدست می آید و ماده اولیه بسیاری از محصولات است. اتیلن نیز سبک ترین هیدرو کربن الفینی است که از هیدروکربن های اشباع شده مانند نفتا، اتان، گازوئیل، پروپان و بوتان بدست می آید. در حال حاضر عمده ترین مصرف پلیمرها با سهمی بیش از 50 % به پلی اتیلن اختصاص دارد. کارشناسان پیش بینی می کنند پلی اتیلن درآینده نیز مانند قبل بیشترین مصرف را بین سایر محصولات پلیمری داشته باشد، زیرا این محصول خاصیت تطبیق پذیری، هزینه کمتر، قابل بازیافت بودن و… را دارد.

در میان هیدرو کربن ها، اتان بالاترین بازده را از نظر تبدیل به اتیلن داراست که حدود 80 درصد آن به اتیلن تبدیل می شود و ازآنجا که تولید اتیلن از خوراک گاز به مراتب سودآورتر از تولید اتیلن با خوراک نفتاست، پیش بینی می شود درآینده واحدهایی که از خوراک نفتا استفاده می کنند سودآوری مناسبی نداشته باشند.

روش های تولید پلی اتیلن

یک مولکول پلی اتیلن زنجیر بلندی از اتم های کربن است که به هر اتم کربن دو اتم هیدروژن چسبیده است. امروزه حدود 55 درصد اتیلن جهان از کراکینگ[ 5] خوراک مایع (نفتا) حاصل می گردد. هرچند در خاورمیانه به دلیل ارزانی و فراوانی خوراک های گازی 50 درصد ظرفیت تولید اتیلن بر پایه خوراک گاز اتان طرح ریزی شده است. استفاده از خوراک نفتا در واحدهای پلی اتیلن در قیاس با واحد های کراکر گاز اتان، مزیت تولید پایین تری دارد. در چین نیز استفاده از خوراک زغال سنگ به جای نفتا در واحدهای پتروشیمی نقش اساسی در تولید اتیلن مورد نیاز این کشور دارد. از نظر هزینه خوراک زغال سنگ در چین توانایی رقابت با نفتا را دارد. به عنوان مثال، رشد 10 درصدی در قیمت نفتا، هزینه تولید

اتیلن در واحدهای کراکر نفتا را حدود 20 درصد افزایش میدهد، در حالیکه افزایش 10 درصدی قیمت زغال سنگ تنها 7 درصد بر قیمت محصولات الفینی در یک واحد (CTO ) می افزاید.

بر اساس اطلاعات شرکت ( BP ) ( شرکت بریتانیایی نفت و گاز ) مجموع ذخایر ثبت شده نفت و گاز خاورمیانه به ترتیب 47.9 و 43.2 درصد کل ذخایر جهان است. نمودار زیر نشان میدهد بیشترین ذخایر گاز (تریلیون فوت مکعب) دنیا متعلق به چه کشورهایی است :

3 تصویر صنعت پلی اتیلن در جهان | بخش اول

همانطور که می بینیم ایران دومین منبع ذخایر گاز دنیاست که حدود 17 درصد منابع گاز دنیا و یک سوم ذخایر اوپک را در اختیار دارد. به هر حال به دلیل وجود منابع غنی نفت و گاز، توسعه صنعت پتروشیمی همچنان در خاورمیانه در اولویت سرمایه گذاران قرار دارد.

شکل زیر فرآیند تولید اتیلن و پروپیلن بر پایه خوراک گاز و مایع نشان می دهد:

4 تصویر صنعت پلی اتیلن در جهان | بخش اول

تولید، مصرف، عرضه و تقاضای انواع پلی اتیلن در سال 2014 و پیش بینی 5 سال آینده

پلی اتیلن سبک خطی: در سال 2014 پلی اتیلن سبک خطی حدود 31 % بازار پلی اتیلن را در اختیار داشته است. مصرف سرانه جهانی این محصول 5 کیلوگرم است. در سال مورد گزارش، چین، خاورمیانه و آمریکا تولید کنندگان اصلی این محصول و کشورهای خاورمیانه، کانادا، آمریکا و آسیای جنوب شرقی صادر کنندگان عمده و کشورهای چین، آفریقا، هند و اروپای غربی وارد کنندگان عمده این محصول بوده اند. مصرف پلی اتیلن سبک خطی به طور متوسط از سال 2000 تاکنون رشد 5 درصدی داشته است، این در حالیست که چین و خاورمیانه بیشترین تأثیر را بر روی رشد جهانی این محصول داشته اند و پیش بینی می شود کشورهای آسیای جنوب شرقی و هند به همراه آمریکا در 5 سال آینده رشد قابل توجهی در مصرف این محصول داشته باشند. پیش بینی می شود مصرف این محصول به طور متوسط سالیانه حدود 5.5 درصد رشد داشته باشد. نمودار زیر مصرف کنندگان پلی اتیلن سبک خطی را در سال 2014 نشان می دهد:

5 تصویر صنعت پلی اتیلن در جهان | بخش اول

تقاضای جهانی این محصول به رشد اقتصادی وابسته است. مصرف پلی اتیلن سبک خطی در دنیا کم کم جایگزین پلی اتیلن سبک می شود. LLDPE بیشترین نفوذ را در کانادا دارد، در حالی که در چین هنوز LLDPE وارد چرخه سنتی تولید LDPE می شود.البته نفوذ LLDPE در چین با تعرفه واردات کمتر نسبت به LDPE حمایت می شود.

مواد اولیه ارزان قیمت فراوان، همچنان فرصت هایی را برای کارخانجات صادرات محور فراهم کرده و روی الگوی تجارت جهانی LLDPE تأثیر دارد. پیش بینی می شود در 5 سال آینده خاورمیانه، آمریکا و چین تولیدات پلی اتیلن سبک خطی خود را افزایش بدهند و در سال 2019 چین همچنان بزرگترین تولید کننده این محصول خواهد بود، اما باز هم باید حدود یک سوم نیاز داخلی خود را وارد نماید. خاورمیانه و آمریکا صادرات خود را افزایش خواهند داد و خاورمیانه و آمریکای شمالی دو سوم تجارت جهانی این محصول را خواهند داشت.

پلی اتیلن سنگین: پلی اتیلن سنگین از نظر ظرفیت، سومین محصول پلاستیکی در جهان بعد از ( PVC ) و پلی پروپیلن است. در حال حاضر خاورمیانه حدود 22 % ظرفیت پلی اتیلن سنگین دنیا را در اختیار دارد. ظرفیت جهانی این محصول در 5 سال گذشته حدود 22 درصد رشد داشته، در حالی که مصرف آن در همین دوره زمانی حدود 25 % رشد داشته است. کشورهای چین، آمریکا و خاورمیانه بیشترین مازاد ظرفیت پلی اتیلن سنگین در جهان را دارند. ظرفیت جهانی تولید این محصول در سال 2014 حدود 57.5 میلیون تن بوده است. در حال حاضر حدود 57 درصد ظرفیت تولید پلی اتیلن سنگین در اختیار تنها 15 شرکت دردنیا است.

صنعت پلی اتیلن سنگین با توجه به پیش بینی رشد سالانه 4.5 الی 5.5 درصدی عرضه و تقاضا در 5 سال آینده رو به رشد خواهد بود. تقاضای این محصول در 5 سال آینده همچنان در آسیا بالاخص در چین در صدر خواهد بود و پیش بینی می شود آسیای شمال شرقی حدود 31 % مصرف جهانی را به خود اختصاص بدهد. تاریخ نشان می دهد که اقتصادهای سنتی مانند آمریکای شمالی، اروپای غربی و ژاپن پلی اتیلن سنگین تولید می نمایند. رشد اخیر صنعت پلی اتیلن به انتقال مراکز تولید به خاورمیانه( ایران، قطر و عربستان سعودی) منتج شده است. نمودار زیر مصرف جهانی HDPE را در سال 2014 نشان می دهد:

6 تصویر صنعت پلی اتیلن در جهان | بخش اول

مصرف جهانی HDPE وابسته به تقاضای چین است که حدود 26 % مصرف جهانی را تشکیل میدهد. آمریکا نیز حدود 15% مصرف جهانی را تشکیل داده است. محصولات خاورمیانه در درجه اول به چین صادر می شوند، ولی چین در دهه آینده بیشتر به خودکفایی در تولید این محصول خواهد رسید. در طول 5 سال آینده پیش بینی می شود مصرف جهانی HDPE با رشد متوسط سالانه 4.5 درصد افزایش یابد.

ساخت و ساز حدود 10 الی 15 % تقاضای جهانی این محصول را شامل می شود. بنابراین بازار این محصول از چرخه تجارت و نوسانات اقتصادی به دلیل مصرف در ساخت و ساز (مانند لوله های پلی اتیلنی) تأثیر می گیرد. پیش بینی رشد جهانی مصرف HDPE از شرایط و پیشرفت اقتصادی و جایگزینی این محصول با محصولات سنتی ( مانند شیشه، چوب، بتن، کاغذ و … ) نشأت میگیرد. این محصول از طرف دیگر محصولات سنتی مانند ترموپلاستیک ها ( پلیمرهایی که با افزایش دما بدون تغییر شیمیایی ذوب می شوند. این پلیمرها را میتوان به دفعات ذوب و دوباره جامد نمود) و از طرف دیگر پلیمرهای نوظهور که وارد بازار میشوند ( مانند کاتالیست های متالوسن) مورد رقابت قرار می گیرند.

پلی اتیلن سبک: در 3 دهه گذشته پلی اتیلن سبک برجستگی خود را در بین دیگر انواع پلی اتیلن از دست داده است، این در حالیست که در دهه گذشته که بازار مصرف این محصول نسبتاً ثابت بوده، تجهیزات بسیار عظیمی برای تولید آن فراهم شده است. در 5 سال آینده سرمایه گذاری هایی روی این محصول در آمریکای شمالی، خاورمیانه و چین پدید خواهد آمد. این پروژه های جدید تعادل بازار LPDE را بر هم زده و در نتیجه قیمت این محصول نسبت به پلی اولفین های دیگر کاهش می یابد. مصرف جهانی پلی اتیلن سبک در سال 2014 را در نمودار زیر می بینیم:7 تصویر صنعت پلی اتیلن در جهان | بخش اول

مصرف جهانی پلی اتیلن سبک از آسیای شمال شرقی تأثیر می گیرد که حدود 31 % کل مصرف جهانی را در سال 2014 داشته است. ( چین به تنهایی 23 % مصرف جهانی را به خود اختصاص داده است). تقاضای این محصول به طور متوسط رشد 5 درصدی در چین دارد، در حالیکه تقاضای آمریکا 1.5 درصد تخمین زده می شود. ژاپن و اروپای غربی متوسط رشد مصرف کمتری دارند که نشان دهنده اقتصاد پیشرفته با رشد مصرفی کمتر است. گرید فیلم و ورق بسته بندی بیشترین حجم بازار LPDE یعنی حدود 67 % مصرف در جهان و در بازارهای در حال رشد بزرگ مانند چین را در سال 2014 در اختیار داشته اند. در حال حاضر LLPDE با کاتالیست متالوسن با LPDE مخلوط می شود و در صنایع فیلم و بسته بندی نوشیدنی استفاده می شود. مخلوط این دو پلیمر سبب بهینه کردن قیمت و عملکرد آن خواهد بود.

عرضه و تقاضای پلی اتیلن در بازار اروپا از سال 2013 تا 2025

طبق سایت پلاتس، پیش بینی می شود حدود 25 طرح پلی اتیلنی با ظرفیت 7.5 میلیون متریک تن در اروپا به بهره برداری برسد که بیشتر آنها با روسیه تجارت خواهند داشت. در حال حاضر با وجود تمام پروژه ها در اروپا، این منطقه در طی 10 سال آینده با کمبود عرضه مواجه خواهد شد، به طوری که کمبود عرضه که در سال 2013 حدود 1.4 میلیون متریک تن بوده است، در سال 2025 به 3.9 میلیون متریک تن خواهد رسید. این در حالیست که در طی سالهای 2017 الی 2020 واردات این منطقه کاهش می یابد به طوری که واردات از 2 میلیون متریک تن در سال 2016 به حدود 723 هزار متریک تن در سال 2019 می رسد که به دلیل به بهره برداری رسیدن پروژه های روسیه در سال 2019 است.

نمودار زیر مقدار پیش بینی عرضه و تقاضای پلی اتیلن در منطقه اروپا را تا سال 2025 نشان می دهد:

8 تصویر صنعت پلی اتیلن در جهان | بخش اول

منطقه اروپای شرقی در حال حاضر از نظر عرضه و تقاضا با کمبود 1.3 میلیون متریک تن روبروست. ولی پیش بینی می شود که در سال 2018 این منطقه به دلیل به بهره برداری پروژه ها با مازاد روبرو شود. این مازاد در سال 2019 به حداکثر می رسد به طوری که صادرات این منطقه به 1.8 میلیون متریک تن خواهد رسید. از سال 2019 تا 2025 به دلیل پیش بینی افزایش تقاضا، مازاد رفته رفته کاهش خواهد یافت.

بازار پلی اتیلن در چین

چین در صدد دو برابر کردن تولید اتیلن و رسیدن به ظرفیت 50 میلیون تن تا سال 2025 است. این کشور در حال ساخت چندین پایانه وارداتی LNG بوده و قصد دارد تا سال 2018 سطح واردات خود را به 80 میلیون تن سالانه برساند. ( واردات فعلی 20 میلیون تن است)

طبق گزارش نشریه IHS، طرح تولید پلی اتیلن از زغال سنگ با مجموع ظرفیت سالانه 1.2 میلیون متریک تن در سال2014 آغاز شده است. چین سرمایه گذاری های کلانی روی تولید این محصولات از زغال سنگ و متانول نموده است. چین گاز ندارد و به دلیل دراختیار داشتن منابع بزرگ زغالسنگی از زغال سنگ به عنوان خوراک استفاده می نماید. زغالسنگ در حال حاضر خوراک مصرفی 1% از اتیلن تولید شده در جهان است که پیش بینی می شود در سال 2024 سهم آن به 4% برسد. این کشور همچنان در حال توسعه صنعت تولید اولفین ها از متانول است، که از متانول وارد شده به کشور اتیلن و پروپیلن تولید نماید.

یکی از مهم ترین مشکلات پیش روی این طرح ها این است که بخش زیادی از این طرح ها در مناطق غربی و مرکزی (نزدیک به معادن زغال سنگ) قرار دارند، در حالی که بخش اعظم صنایع پلاستیک چین در نواحی شرقی کشور قرار دارد. به همین دلیل محصولات الفینی و پلی الفینی واحدهای CTO از نواحی غربی به نواحی شرقی حمل می شود که هزینه حمل آن ها زیاد است، ولی بیشتر از هرینه حمل زغال سنگ از نواحی غربی و احداث واحدها در کنار صنایع پلاستیکی نیست، چرا که برای تولید یک تن محصول الفینی در یک واحد CTO باید 6 تن زغال سنگ را جابجا کرد. همچنین احداث یک واحد 600 هزار تنی تبدیل متانول به اولفین ها نیازمند سالانه 1.8 الی 2.2 میلیون تن متانول است که عمدتاً از طریق واردات تأمین خواهد شد. مشکلات زیست محیطی نیز از چالش های اساسی پیش روی این طرح ها در چین است، به عنوان مثال تولید 1 تن اولفین در این واحدها نیازمند 15 – 20 تن آب تازه است، در صورتیکه در صنایع پالایشی نفت خام این مقدار تنها 2.17-0.8 تن است. همچنین به ازای هر تن محصول اولفینی حداقل 7.1 و حداکثر 10.6 تن CO2 تولید می شود که این مقدار در واحدهای کراکر اتیلن تنها 1.5 – 3 تن است. بنابراین زغال سنگ یکی از آلاینده های بزرگ محیط زیست محسوب می شود.

میزان واردات پلی اتیلن چین در سال 2014 با اختصاص دادن بیش از 40 درصد از کل میزان واردات جهانی، مقام اول را از آن خود کرد. پس از آن، اروپا در جایگاه دوم قرار گرفت. آمارها نشان می دهد که میزان واردات پلیاتیلن چین در سال 2014 نسبت به سال قبل روندی کاهشی داشته است. این افت ها در پی تکرار آمارهای منفی از نرخ رشد اقتصادی چین از یکسو و برنامه های دولت این کشور برای حمایت از تولیدکنندگان چینی و به دنبال آن رشد بیش از 10 درصدی ظرفیت تولید داخلی صورت گرفته است. اما روند کاهشی واردات مواد پلیمری چین در سال 2015 متوقف شده و شاهد رشد این میزان در مدت اخیر هستیم. البته پیش بینی کارشناسان حاکی از آن است که وابستگی چین به واردات این مواد تغییر خواهد کرد، به طوری که واردات از 43.6 درصد در سال 2014 به 35 % در سال 2019 خواهد رسید.

واردات ماه مارس 2015 نفتای چین که به عنوان خوراک پتروشیمی مورد استفاده قرار می گیرد به بیش از سه برابر افزایش داشته و 494 هزار و 464 تن را به ثبت رسانده است. همچنین واردات پلی اتیلن ها نیز با رشد همراه بوده و پلی اتیلن سنگین، پلی اتیلن سبک و پلی اتیلن سبک خطی به ترتیب با ثبت رشدهای

74 و 32 و 33 درصدی در میان محصولات ، جذاب تر قرار گرفته اند.

در زیر زنجیره تولید پلی اتیلن از زغال سنگ را می بینیم:

9 تصویر صنعت پلی اتیلن در جهان | بخش اول

بازار پلی اتیلن در آمریکا

آمریکا یکی از صادرکنندگان انواع محصولات پلیمری از کیسه های حمل پلاستیکی تا بطری ها و لوله های پلی اتیلنی است. آمارها نشان می دهد خالص صادرات پلی اتیلن آمریکا در ماه اکتبر 2014 حدود %20 و در ماه نوامبر حدود 7 درصد نسبت به دوره مشابه سال قبل کاهش داشته است که ادامه روند کاهشی صادرات این کشور است. این کشور در سال 2013 حدود 17.5 میلیون تن پلی اتیلن تولید کرده است که 18 % آن پلی اتیلن سبک، 36 % پلی اتیلن سبک خطی % 46 پلی اتیلن سنگین بوده است. از کل مقدار تولید شده نیز حدود 19 % آن در سال مورد گزارش صادر شده است.

بهره برداری از منابع عظیم شل گاز در آمریکا سبب دسترسی تولید کنندگان اتیلن به خوراک گاز اتان ارزان قیمت شده و در نتیجه بیشتر تولید کنندگان به استفاده از گاز اتان روی آورده اند. پیش بینی می شد انقلاب شل آمریکا که کل صنعت پتروشیمی این کشور را تحت تأثیر خود قرار داده، سبب ایجاد مزیت رقابتی برای پلی اتیلن این کشور شود، اما اکنون در این کشور قیمت پلی اتیلن تولید شده از گاز شل با قیمت پلی اتیلن تولید شده از نفت (به دلیل کاهش اخیر قیمت نفت ) رقابت می کند. همچنین کشور چین که بزرگترین وارد کننده پلی اتیلن جهان است در سال های اخیر واردات خود را به جای آمریکا بیشتر از کشورهای دیگری مانند عربستان و ایران انجام می دهد. حتی اگر سناریوی محافظه کارانه را در نظر

بگیریم آمریکای شمالی در سال های آینده صادر کننده مطرح پلی اتیلن در دنیا خواهد بود و با خاور میانه رقابت خواهد کرد.

در نمودار زیر تقاضای داخلی، ظرفیت، صادرات و واردات آمریکا از سال 2008 الی 2013 و پیش بینی تا 2018 را می بینیم:

10 تصویر صنعت پلی اتیلن در جهان | بخش اول

جدول زیر نیز پروژه های پلی اتیلن در آمریکای شمالی را نشان می دهد:

11 تصویر صنعت پلی اتیلن در جهان | بخش اول

خالص صادرات (صادرات منهای واردات) پلی اتیلن آمریکا از سال 2009 الی 2013 به کشورهای مکزیک، چین، برزیل و کانادا به شرح زیر است:

12 تصویر صنعت پلی اتیلن در جهان | بخش اول

بازار پلی اتیلن خاورمیانه

خاورمیانه در سالهای اخیر بیشترین سرمایه گذاری را در صنعت پتروشیمی جهان انجام داده و پیش بینی می شود این روند همچنان ادامه یابد و تا پایان دهه جاری میلادی ظرفیت صنایع پالایشی این منطقه به حدود 10 میلیون بشکه در روز افزایش می یابد. پیش بینی می شود ظرفیت صنایع پتروشیمیایی خاورمیانه طی دوره زمانی 2014-2018 از 127 به 145 میلیون تن در سال افزایش یابد. اغلب واحدهای پتروشمیایی در خاورمیانه از خوراک گاز استفاده می کنند و پیش بینی می شود این ناحیه تا سال 2016 با کمبود خوراک گاز روبرو شود. بنابراین این منطقه از رقابت پذیری زیادی در توسعه صنایع پتروشیمی برخوردار است که از مهمترین دلایل آن می توان به نزدیکی به بازارهای مصرف آسیا، اروپا، آفریقا و کشورهایی نظیر هند و چین نام برد.

بر اساس گزارش مؤسسه IHS سهم اتیلن تولیدی خاورمیانه در حال افزایش است و تا سال 2019 در مجموع 22 درصد کل اتیلن جهان توسط شرکت های این منطقه تولید خواهد شد.

با کاهش قیمت نفت و انتظار عدم افزایش چشمگیر در آینده، قیمت خوراک نفتا نسبت به قیمت اتان کاهش می یابد و این موضوع استفاده از خوراک نفتا را اقتصادی تر می کند. با توجه به کاهش مزیت اتان نسبت به نفتا به عنوان خوراک، و با توجه به تحول بزرگ گاز شیل آمریکا و کاهش جهانی نفت که صنایع پتروشیمی خاورمیانه را با تهدید جدی مواجه کرده است، صنعت پتروشیمی در خاورمیانه نیازمند ایجاد ارزش افزوده بالاست. بر این اساس بسیاری از کشورهای حاشیه خلیج فارس در حال گسترش زنجیره تولید خود به سمت محصولات با ارزش افزوده بالاتر و پیچیده تر هستند.

همانطور که گفتیم، در آینده نزدیک بازار پتروشیمی رقابتی تر می شود و مزیت خوراک ارزان از میان خواهد رفت. توسعه عرضه محصولات توسط آمریکای شمالی، حرکت به سمت خودکفایی در بازارهای مصرفی بزرگ و برنامه های بلند پروازانه توسعه در کشورهای عرب حوزه خلیج فارس ایجاب می کند که ارزش افزوده اقتصادی طرح های پتروشیمی ارتقا یابد که از طریق استفاده از تکنولوژی به روز، بالا بردن مقیاس تولید و استفاده از خوراکهای ترکیبی ( نفتا + اتیلن) که محصولات پیچیده تری ایجاد می کنند و سرمایه گذاری در بخش پایین دستی پتروشیمی، امکان پذیر خواهد بود. بنابراین در بلندمدت توجیه استفاده از خوراک ترکیبی در مجتمع های پتروشیمی بیشتر از خوراک اتیلن خواهد بود.

در عربستان، سرمایه گذاری در ایجاد مجتمع های تولیدی از قبیل پتروربیق[ 1] ( آرامکوی عربستان و سومیتوموی[ 2 ژاپن )و صدرا[ 3] ( طرح مشارکت آرامکو و داوکمیکال) [ 4]با هدف رونق صنایع پایین دستی عربستان صورت گرفته است. طرح صدرای سعودی با سرمایه 20 میلیارد دلار در سال 2011 به امضا رسید و در آن از خوراک مایع از قبیل نفتا استفاده می شود. محصولات آن شامل واحد کراکر 1.5 میلیون تنی اتیلن و 26 واحد تولیدی دیگر شامل واحدهای الاستومرهای[ 5] پلی الفینی است.

در امارات متحده عربی شرکت سرمایه گذاری نفت بین المللی ابوظبی در سالهای اخیر واحدهای شرکت نواکمیکال [ 6]در کانادا و اسپانیا و سهام اکثریت شرکت اتریشی بورالیس[ 7] را خریداری نموده است. طرح مشارکتی بروج[ 8] امارات ( مشارکت بورالیس و شرکت نفت ابوظبی) واحد تولید کننده انواع پلی الفین ها است که ظرفیت آن به بهره برداری کامل از خط سوم به سالانه 4.5 میلیون تن انواع پلی اتیلن و پلی پروپیلن افزایش می یابد.

طبق اعلام منابع رسمی ظرفیت اسمی تولید پتروشیمی ایران در سال 2012 – 2013 حدود 13 درصد افزایش یاف و تولید به 40 میلیون تن رسید که 8.15 میلیون تن آن به ارزش 2.11 میلیارد دلار صادر شده است.ظرفیت تولید سالانه اتیلن در ایران در فاصله سال های 2013 تا 2018 بر اساس برنامه ششم توسعه باید به 1.7 میلیون تن برسد.این افزایش ظرفیت تولید برای پلی اتیلن 1.8 میلیون تن و برای سایر پلیمرها 500 هزار تن ارزیابی شده است.

صنعت پتروشیمی ایران دارای تعدادی مزیت رقابتی است. به طور عمده دسترسی مناسب به خوراک گاز ، بالا بودن محتوای اتان در گاز طبیعی ایران و بزرگ بودن بازار داخلی در کنار متنوع بودن زنجیره پتروشیمی کشور و وجود نیروی کار با مهارت و نسبتا آسان را می توان نام برد. خوراک مورد نظر برای طرح های پتروشیمی به طور عمده اتیلن است که از طریق خط لوله اتیلن غربی تأمین خواهد شد.

در عین حال رفع تحریم ها به کشور و خریداران این محصولات اجازه لازم را برای خرید این محصولات می دهد .با این حال افت مداوم ارزش ریال در کنار سختگیری بر مشتریان محصولات ایرانی و کاهش سرمایه های خارجی در این بخش همگی باعث شده بازار این محصولات نیز در سال های اخیر محدودتر شود به طوری که بازارهای اروپا را تقریبا از دست داده ایم.

تولید شرکت های بورسی تولید کننده پلی اتیلن در چند سال اخیر به شرح نمودار زیر است:

13 تصویر صنعت پلی اتیلن در جهان | بخش اول

منبع: کارگزاری بانک پاسارگاد

منتشر شده در بخش تحلیل کارگزاران و مشاوران سرمایه گذاری برتر بازار بورس سایت تحلیلها

bashgah-banner

مطلب هنوز نظری ندارد

نطر گذاشتن